Materi 11 - Tata Laksana Adat Kesripahan
Materi XI

Tata Laksana sarta Panyandra Upacara Adat Kesripahan

Dening: Ki Wintala & Tim PPY Bantul

"Nalika ngayahi jejibahan ing swasana duka, panatacara lan pamedharsabda kudu bisa njaga laras swara kang ruruh, lungit, lan ngemu rasa bela sungkawa kang jemuah, adoh saka kesan pamer lan kaku."

Paugeran Wicara ing Swasana Duka

Berbeda tebih kaliyan swasana pahargyan manten, upacara kesripahan (lelayu) nggadhahi pakem mligi ingkang mboten pareng dipun-langgar:

Laras Swara Ruruh (Datar & Wingit) Mboten pareng ngginakaken cengkok swara ingkang munggah-mudhun (mendayu-dayu) utawi ketukan tempo ingkang cepet. Swara kedah katingal ruruh, tulus, sarta mratandhani raos sedhih saking kulawarga.
Ngendhaleni Basa Rinengga Panganggening basa pepaesan kedah dipun-sudo (dipun-watesi). Tembung-tembung ingkang dipun-pilih kedah langsung, mboten ngguleweng dowo, nanging tetep ngginakaken krama inggil ingkang leres kagem pakurmatan almarhum/almarhumah.

Reroncen Pokok Tata Adat Lelayu

Urut-urutan adicara pamit jenazah sadurunge dipun-angkat tumuju makam:

  • Pambuka: Panatacara maosaken reroncen adicara kanthi cekak aos lan mratandhani bilih upacara badhe dipun-wiwiti.
  • Atur Pambagyaharja / Bela Sungkawa: Sesorah saking wakil kulawarga ingkang ngaturaken panuwun dhumateng para takziyah, sarta nyuwunaken pangapunten sedaya kalepatanipun jenazah nalika taksih gesang.
  • Atur Panglipur (Ulama / Sesepuh): Sesorah ingkang asung pitutur luhur ngenani sabar lan taqwa dhumateng kulawarga ingkang dipun-tinggalaken.
  • Upacara Brobosan: Sadurunge pasaran/peti jenazah dipun-angkat medal, putra-putri sarta putu nindakaken ritual mlampah ing sangandhaping peti jenazah ping telu (3), minangka wujud kurmat lan donga pangestu pungkasan.
Pènget Ngadi Busana:

"Nalika ngayahi jejibahan wonten ing upacara kesripahan, panatacara priya prayoginipun mboten pareng ngagem dhuwung (keris), lan rasukan surjan ingkang dipun-ginakaken prayoginipun corak polos utawi lurik peteng (mboten pareng kembang/sembagi), minangka wujud empati lan subasita dhateng kulawarga duka."