Materi VI (Tambahan)
Teknis Olah Swara sarta Panduan Ngadhepi Kendhala Panggung
Dening: Yulianto Pranatacara & Angger Sukisno
"Swara kang nges lan prigel iku ora mung amarga gawan bayi, nanging lair saka titi laras kang ajeg dipatrapake sarta kedaling lesan kang bener manut pakem dialek Ngayogyakarta."
4 Pokok Teknis Olah Swara (Modulasi)
Supados swanten ingkang medal saking sound system saged mranani penggalih sarta mboten kelowas (gandem), gatingna perangan iki:
Leksan sarta Artikulasi (Kedaling Lesan)
Mbedakaken kanthi cetha pelafalan aksara utawi vokal Jawi kados ta antarane huruf a (jejeg) kaliyan a (miring), sarta tumpukan konsonan th lan dh (tuladhane: thotholan, dhaup).
Amegan Gulu sarta Padharan (Pernapasan)
Ngginakaken pernapasan diafragma (padharan) supados kekiyatan swara saged stabil dowo, mboten gampang ngos-ngosan nalika ngandharaken teks panyandra ingkang dowo.
Laras Intervasi sarta Intonasi
Munggah mudhune nada swara kedah jumbuh kaliyan kalimatipun. Nalika upacara panggih ngginakaken nada ingkang regeng lan teges, dene nalika sungkeman nadane dipun-andhapaken (asor) supados nuwuhaken raos trenyuh.
Tempo sarta Jeda (Las-lasan)
Mboten pareng kesusu utawi kebanteren. Saben ukara sarta tembung rinengga kedah dipun-paringi jeda (las-lasan) ingkang pas supados makna saking ukara kasebat saged dipun-tampi kanthi pratitis dening para tamu.
Panduan Ngadhepi Ewah-Ewahan Dadakan (Contingency Plan)
Sajroning ngayahi jejibahan, asring wonten alangan teknis. Panatacara profesional kedah saged nindakaken trik menika:
- Menawi Sound System Mati Dadakan: Tetep tenang, ampun ngetingalaken raos bingung. Nyedak dhumateng panggung utama utawi paraga sepuh kagem ngaturaken katrangan mawi swara langsung (un-amplified) kanthi sora, utawi nenggo isyarat saking tim WO.
- Menawi Penganten Kakung Telat Rawuh: Ginakaken wekdal ingkang kothong menika kagem ngandharaken seserepan babagan filosofi upacara adat, sejarah tarub, utawi nembe nembangaken macapat kagem nglelipur para tamu supados mboten bosen.
- Ujian Mental sarta Ngemong Swasana: Panatacara kedah saged maos body language para tamu. Menawi swasana katingal sampun bosen, saged dipun-lebati lelucon utawi guyon maton ingkang sopan lan mboten nalisir saking subasita Jawa.
Gladhen ing Ngomah:
"Saben esuk, coba gladhen ngunandika mawi kaca pengilon (cermin) suwene 10-15 menit. Rekamen swantun panjenengan piyambak ngginakaken HP kagem ngecek punapa artikulasi lan speed wicara panjenengan sampun pas utawi dhumateng standar kepathesan."