Materi 10 - Panyandra Upacara Adat Tedhak Siten
Materi X

Tata Laksana sarta Panyandra Upacara Adat Tedhak Siten

Dening: Prof. Dr. Suwarna Dwijonagoro, M.Pd. & Tim PPY

"Tedhak Siten mujudake pralambang kaping pisanan lare alit nggayuh bumi. Saben reroncen piranti lan upacarane ngemot donga sarta gegandhengane manungsa kaliyan Gusti sarta alam."

Paugeran sarta Wektu Upacara

Upacara Tedhak Siten (Mudhun Lemah) dipun-wontenaken nalika lare alit sampun nggadhahi umur pitung (7) lapan utawi kirang langkung 245 dinten, inggih menika wektu ing ngendi lare nembe sinau mlampah.

Swasana Swara (Laras Kebak Pangajap) Panatacara kedah ngginakaken nada swara ingkang grapyak, sumringah, sarta kebak pengajap (harapan), amargi swasana upacara menika benter lan nggambaraken kabagyan kulawarga nampi tuwuhipun lare.
Sinergi Gendhing Karawitan Gendhing ingkang trep dipun-ungelaken kagem ngiringi adicara menika inggih menika Ladrang Gati Padhasih utawi tembang-tembang dolanan Jawi ingkang laras lan mranani penggalih.

7 Reroncen Prosesi Utama Tedhak Siten

  1. Mlampah ing Ndhuwur Jadah Pitung Werna Lare dipun-tuntun mlampah ing ndhuwur jadah warni pethak, abang, ireng, kuning, ijo, biru, lan ungu. Nglambangaken bilih urip ing donya punika kebak pambengan nanging saged dipun-liwati mawi donga lan tekad.
  2. Munggah Tangga Tebu Arjuna Munggah tangga ingkang dipun-damel saking tebu wulung (antebing kalbu). Pralambang saking gegayuhan sarta kekiyatan batin ingkang mindhik-mindhik saged mindhak inggil.
  3. Kurungan (Milih Piranti) Lare dipun-lebaten wonten ing nggendhong kurungan pitik ingkang sampun dipun-paesi. Ing jerone wonten buku, dhuwit, perhiasan, pari, utawi dolanan sanesipun kagem mirsani lambang bakat lan pakaryan lare ing tembe mburi.
  4. Sebar Udhik-Udhik Tiyang sepuh nyebar dhuwit receh dipun-campur mawi kembang sarta beras kuning, minangka pralambang bilih lare kasebat mbesuk saged dados tiyang ingkang loman lan gampang rejekine.
  5. Siraman Toya Sekar Setaman Lare dipun-siram mawi banyu anget ingkang dipun-paringi sekar mawar, melati, lan kenanga, supados gadhah awak ingkang seger, resik batinipun, sarta gadhah asma ingkang arum.
  6. Ngagem Busana Enggal Sasampunipun dipun-resiki, lare dipun-paringi rasukan adat Jawi ingkang anyar lan pantes minangka pratandha siaga miwiti urip anyar mawi tataran ingkang luwih dhuwur.
Catatan Praktek Lapangan:

"Nalika lare alit nembe dipun-lebataken dhumateng Kurungan, panatacara mboten pareng mendel kothong. Gunakake wektu kasebat kagem nyandra makna saben barang-barang ingkang dipun-pilih lare mawi ukara panyandra ingkang kebak pralambang donga."